Motorrijtuigen geleed - Museumtrams

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

Motorrijtuigen geleed

Stadstrams > Amsterdam

Naar Boven

Serie 780-804; 805-816, type 9G/10G.
In 1979-1980 bestelde het GVB en nieuwe serie dubbelgelede wagens bij de firma Linke-Hofmann-Busch. De hoekige constructie leverde de bijnaam blokkendoos op
De 780-804 waren bedoeld voor de vervanging van de laatste drieassers.
Ze werden in twee deelseries afgeleverd; serie 780-804 vanaf juni 1979 tot begin 1980 en serie 805-816 vanaf juli 1980 tot begin 1981. De serie was als eerste voorzien van harde bankjes.
Bij aflevering waren de trams geel-bruin geschilderd en voorzien van geïntegreerde omtrekverlichting (extra koplampen, richtingaanwijzers en een achteruitrijlamp ter hoogte van de in het midden geplaatste remlichten). Ze waren als eerste trams voorzien van automatische lijn- en richtingfilms. Voorts waren alle (zwenk)deuren dubbel uitgevoerd en waren de dubbele bankjes geplaatst aan de rechterzijde (bij de oudere gelede wagens aan de linkerzijde). Verder hadden ze speciaal zitplaatsen op het achterbalkon gekregen; doordat alle deuren dubbel waren uitgevoerd met een stempelautomaat was de functie als opvangruimte voor het achterbalkon niet meer noodzakelijk.
Voor de besturing werd teruggegrepen op een stuurstroomschakeling. Oorspronkelijk zouden ze een gangwiel krijgen, maar na aandringen van het personeel werd dit veranderd in een gangknuppel.
De wagens werden per trein van de LHB-fabriek naar de Plantage Doklaan gebracht en daar vandaan naar de remise Tollensstraat gesleept.
De 780-782 kwamen in augustus 1979 in dienst op lijn 5 (toen Centraal Station – Vijzelstraat – Station Zuid), maar naarmate er meer wagens instroomden, kwamen ze ook op de andere lijnen te rijden.
Ingaande de winterdienst 1986-1987 reed de serie hoofdzakelijk op de gecombineerde lijnen 6 en 10 in verband met de elektrisch bediende lijn- en richtingfilms.
In 1990 verdwenen de Blokkendozen ook van lijn 5 omdat deze, bij de doortrekking naar Amstelveen, met ander materieel ging rijden.

De 799 stond in 1991 buiten dienst en kwam in oktober 1993 terug als conducteurtram met gesloten-instap en stabalkon. Daarna volgden de overige wagens.
In 1995 werd de 781 als eerste van de serie volledig gereviseerd, waarbij de wagen in een experimentele huisstijl werd geschilderd; wit met blauwe en grijze tinten. Vond aflevering van de serie in anderhalf jaar tijd plaats (met een pauze van een halfjaar tussen aflevering van de 9G en 10G), de grote revisie nam vijf jaar in beslag met als laatste de 810 in 2000. Tijdens de revisie werden de wagens voorzien van een grotere richtingfilmkast. De richtingfilmkasten aan de instapzijde werden verwijderd doordat het nieuwe formaat hier niet meer paste.
Tussen 1999 en 2002 werden de trams in de nieuwe wit/blauwe huisstijl geschilderd; de 801 was de eerste, de 781 met zijn afwijkende beschildering de laatste.
Op 11 september 2008 werd bekendgemaakt dat de helft van de serie, zestien trams, was geschonken aan de GRAS, het trambedrijf van Sarajevo in Bosnië, dat nog steeds gebrek aan trams had als nasleep van de oorlog in de jaren negentig. De trams waren overbodig geworden na voltooiing in de zomer van 2008 van het verbeteringsproject voor deCombino's.
Na een selectie bij de overgebleven 32 exemplaren besloot men de beste zestien exemplaren voor Amsterdam te behouden en de zestien overige exemplaren voor Sarajevo te bestemmen. Voor Sarajevo kwamen beschikbaar de 783, 788-793, 795, 798-800, 802, 803, 807, 808 en 812. Begin oktober 2008 werden ze buiten dienst gesteld in afwachting van transport naar Bosnië en opgeslagen.
Op 9 februari 2009 vertrok de eerste 800 als eerste per trailer vanaf de Hoofdwerkplaats in Diemen naar het Amsterdamse Westelijk Havengebied. In de loop van februari en maart werden ook de overige vijftien stuks naar het Westelijke Havengebied overgebracht, waar zij in twee transporten per trein naar Sarajevo zijn getransporteerd. De 783, 788-793, 795, 798-800, 802, 803, 807, 808 en 812 werden er in genoemde volgorde vernummerd tot 801-816 en behielden hun wit-blauwe kleurenschema (met zijnummer op de middenbak en emblemen op de raampartijen) en oorspronkelijke lijnfilms met lijnkleur.
Begin 2008 reden de 783 en de 801 proef als vrachttram beplakt in cargo-kleuren (wit/paars, resp. wit/groen). De proef slaagde doch de vrachttram kwam door financiële problemen niet van de grond.

Van de 13 nog aanwezige wagens begin 2015 waren er nog zeven inzetbaar (781, 784, 794, 801, 805, 809 en 813). De overige wagens stonden sinds 2014 buiten dienst.
Op 12 december 2015 zou de 794 volgens plan zijn laatste diensten op tramlijn 9 rijden waarmee na meer dan 36 jaar een einde zou komen aan de inzet van blokkendozen in Amsterdam en daarmee ook met geheel hogevloertrams, maar ook na 58 jaar aan de toepassing van de voor de Amsterdamse gelede trams kenmerkende grote lijnfilmkast aan de voorzijde met een van veraf goed zichtbaar groot lijnnummer en -kleur.

In januari 2016 verscheen de 794 toch weer enkele dagen in de reizigersdienst op lijn 9. Het GVB heeft een tekort aan dienstvaardige trams, waardoor deze tram weer in gebruik kwam, nog dezelfde maand werd de wagen definitief buiten dienst gesteld.
In maart 2016 werd besloten twaalf nog aanwezige trams af te voeren. Eind mei / begin juni werden de laatste Blokkendozen afgevoerd naar de sloper; één wagen, de 794, blijft bewaard als museumtram.

794.
De 794 werd afgeleverd op 2
6 oktober 1979 kwam op 3 november 1979 in dienst op lijn 3
De 794 reed vrijwel probleemloos zijn diensten en kreeg in december 1983 een revisie en in juni 1996 werd een conducteurscabine ingebouwd.
In januari 1998 kreeg de 794 een midlife beurt omdat het dagelijks gebruik zijn sporen ging naleten. De 794 kwam in de gele GVB huisstijl weer in dienst.
Op 12 maart 2002 kwam de 794 in de nieuwe, witte,
GVB huisstijl in dienst.
Op 1
8 januari 2016 liet de 794 het op lijn 9 na jaren trouwe dienst met een defect remsysteem en zandstrooiers uit dienst. Herstel is niet meer ter sprake geweest waardoor het actieve leven van de 794 bij het GVB er op zat.
Op 19 augustus 2016 is de 794 o
vergedragen aan EMA in rijvaardige staat.

GVB 794 op weg naar zijn overdracht aan de EMA, Amsterdam, 19-08-2016, ©Martijn Roos
GVB 794 tijdens de overdracht van het GVB aan de EMA als Lijn 30, 19-08-2016, © Martijn Roos
 
 
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu